Chuyện làm lãnh đạo: Khả năng trời sinh hay cần rèn luyện?

Chuyện làm lãnh đạo: Khả năng trời sinh hay cần rèn luyện?
20.11.2019 901

Quả trứng hay con gà có trước? Tồn tại hay không tồn tại? Tự nhiên hay nuôi dưỡng? Liệu cuối cùng chúng ta có thể đặt những cuộc tranh luận xưa cũ bất tận này sang một bên để nghỉ ngơi và đi đến kết luận không?

Tương tự như thế, "lãnh đạo là khả năng bẩm sinh hay được tạo nên" cũng là câu hỏi tạo ra rất nhiều tranh cãi suốt thời gian qua. Sau đây là quan điểm chia sẻ bởi Brigette Hyacinth – chuyên gia và diễn giả truyền cảm hứng về lãnh đạo, tác giả của quyển sách "The Edge of Leadership: A Leader's Handbook for Success".

Lãnh đạo là khả năng bẩm sinh

Thuyết Great Man và thuyết Tính Cách (Trait Theory) tin rằng có một số người được thừa hưởng những phẩm chất và đặc điểm nhất định khiến họ phù hợp với việc lãnh đạo. "Nếu cho rằng các nhà lãnh đạo khi xuất hiện không mang những phẩm chất phi thường tức là ngụ ý rằng mọi người trên thế giới này đều được sinh ra với năng lực và tài nghệ như nhau." – (Thomas Carlyle, 2840)

Có những tính cách bẩm sinh nhất định khiến một số người được định sẵn sẽ trở thành lãnh đạo. Luôn có sự khác biệt đáng kể giữa "học một kỹ năng" và "thông thạo một kỹ năng". Giống như việc có vài người được sinh ra với năng khiếu âm nhạc hoặc thể thao đặc biệt. Họ sẽ nổi bật một cách tự nhiên ở lĩnh vực đó trong khi những người khác phải đấu tranh vất vả mới có thể đạt được vị trí tương tự.

Những nhà lãnh đạo bẩm sinh (tự nhiên) khác với những nhà lãnh đạo được tạo ra (sau quá trình rèn luyện). Mọi nhà lãnh đạo xuất chúng đều có một lịch sử huy hoàng phía sau. Họ đã là lãnh đạo ngay từ vạch xuất phát.

Nhưng nếu khả năng lãnh đạo là do thiên bẩm, vậy mục đích của hầu hết chúng ta là gì khi vẫn học về nghệ thuật lãnh đạo và quản lý ? Sinh ra là một quá trình tự nhiên và các khái niệm liên quan đến khả năng lãnh đạo vẫn rất gây tranh cãi.

Khả năng lãnh đạo được hình thành qua rèn luyện

Thuyết Hành Vi (Behavioral Theory) thì lại cho rằng con người có thể trở thành lãnh đạo sau quá trình học hỏi và quan sát. Lãnh đạo là một tập hợp kỹ năng có thể học được thông qua huấn luyện, nhận thức, luyện tập và trải nghiệm theo thời gian. Học kỹ năng lãnh đạo là quá trình học tập suốt đời. Những nhà lãnh đạo giỏi luôn biết tìm kiếm và nắm bắt cơ hội phát triển để giúp họ học thêm nhiều kỹ năng mới.

Quân đội cũng cho thấy họ ủng hộ học thuyết này, bằng chứng là các chương trình huấn luyện khả năng lãnh đạo của họ.

Việc đăng ký tham gia và hoàn thành một khóa học về lãnh đạo có thể biến một ai đó trở thành lãnh đạo không? Thần thái, sức ảnh hưởng, sự chính trực và khả năng truyền cảm hứng có thể dạy được không? Liệu một tờ chứng chỉ hay vài ký tự đặt sau tên bạn có biến bạn thành lãnh đạo được hay không?

Các kỹ năng mềm có thể được truyền đạt cho mọi người thông qua việc giảng giải, nhưng không thể tự cắm rễ. Khả năng chia sẻ tầm nhìn của bạn đến người nghe cần nhiều điều hơn là một bài thuyết trình PowerPoint kỳ công hay các cụm từ "thật kêu" trên hàng loạt tấm danh thiếp khổ 4x6.

Bất cứ ai cũng có thể học những điều cơ bản về lãnh đạo, nhưng nhiều kỹ năng quan trọng khác lại không thể học được. Một vài người sẽ làm rất tốt, trong khi số khác lại nhận ra rằng vì trang bị kém nên mình chỉ có thể tạo ra những kết quả xoàng xĩnh.

Nhận định

Lãnh đạo là nghệ thuật chứ không phải khoa học. Đó là một tập hợp những đặc điểm bẩm sinh được tôi luyện và hoàn thiện theo thời gian nhờ giáo dục, đào tạo và trải nghiệm. Ngoài ra, còn có một khía cạnh quan trọng khác nữa là bạn phải ở đúng nơi vào đúng thời điểm. Bạn có thể là một lãnh đạo giỏi nhưng vấn đề là bạn có đang ở vào đúng vị trí để tài năng bản thân được dịp toả sáng hay không.

Cuộc tranh luận về khả năng lãnh đạo cũng nên xét đến yếu tố địa điểm và môi trường. Chúng ta đang bàn về những đại diện này trong một tổ chức nhỏ, một lĩnh vực, một xã hội, một đất nước hay trên toàn thế giới?

Nếu để nỗi sợ về việc lãnh nhận vai trò dẫn dắt lấn át khả năng dám gánh vác trách nhiệm thì bạn chỉ là một người đi theo (follower). Không phải ai cũng có thể trở thành lãnh đạo (leader) giống như không phải ai cũng sẽ là diễn viên giỏi. Nhiều người sẽ không bao giờ đạt được khía cạnh đó trong khi một số khác đã tiềm ẩn tố chất để có thể học cách trở thành lãnh đạo. Sự thật là dù có đọc tất cả các quyển sách, hoặc trải qua bao nhiêu khoá học và chương trình đào tạo đi nữa thì cũng không thể biến một follower trở thành leader.

Để trở thành lãnh đạo trong môi trường có cấu trúc, bạn cần được đào tạo bài bản. Hầu hết mọi người có thể học cách quản lý, khởi nghiệp, hay dẫn dắt dự án nhờ vào khái niệm quản lý dựa trên quy tắc – những quy tắc có thể học và làm chủ được.

Lãnh đạo thường là một lựa chọn. Nhà lãnh đạo là người dám bước lên đón nhận thử thách . Nếu cá nhân nào đó có thể vượt lên trên giữa một đám đông thì người đó đã bắt đầu là lãnh đạo. Còn nếu một người được nuôi dưỡng, huấn luyện kỹ lưỡng và trao cho cơ hội tốt nhất nhưng lại muốn giấu mình trong đám đông, như một kẻ bất đắc dĩ phải tham gia… thì hoàn toàn không thể là lãnh đạo.

Phong cách lãnh đạo thay đổi đa dạng theo độ trưởng thành, phụ thuộc vào những người đi theo và tình huống. Kết quả nghiên cứu của GLOBE được thực hiện tại 60 quốc gia đã chỉ ra các thuộc tính của một nhà lãnh đạo là: Liêm chính, sức hút, truyền cảm hứng, có tầm nhìn, khích lệ, tích cực, tự tin, năng động, nhìn xa trông rộng, xây dựng đội ngũ hiệu quả, giao tiếp tốt, giỏi phối hợp, quyết đoán, thông minh và biết cách giải quyết vấn đề để đôi bên đều có lợi. Những thuộc tính này là sự kết hợp của nhân phẩm, tính cách, kỹ năng, khả năng giao tiếp và trí thông minh cảm xúc. Do đó, có thể nói một lãnh đạo sẽ được sinh ra, phát triển, rèn luyện kỹ năng giao tiếp và trau dồi khả năng qua những trải nghiệm cuộc sống. Nghiên cứu cũng đưa ra con số ước tính gần đúng nhất là khả năng lãnh đạo có 1/3 do trời sinh và 2/3 từ sự rèn luyện.

Tất cả phụ thuộc vào cách bạn định nghĩa về lãnh đạo. Cách nhìn nhận nào cũng có khả năng. Tùy vào định nghĩa mà bất kỳ ai cũng có thể có khả năng dẫn dắt và trở thành nhà lãnh đạo. Có lẽ chúng ta nên tìm cách định lượng khả năng lãnh đạo thay vì xem xét họ có đủ điều kiện hay không. Nelson Mandela, Mahatma Ghandi, Martin Luther King Jr, Aung San Suu Kyi,... là những nhà lãnh đạo xuất chúng. Không tìm kiếm tiền tài hay danh tiếng, họ luôn rất vị tha, yêu công lý, đam mê cống hiến và làm việc vì những lợi ích lớn hơn cho mọi người.

Khi nghiên cứu về lãnh đạo, các lý thuyết có thể khiến chúng ta choáng ngộp. Rõ ràng là bạn không thể thực sự đứng về một phía và phủ nhận bên còn lại. Mặc dù đã có hàng ngàn cuốn sách, nhiều thập kỷ nghiên cứu và ghi chép cẩn thận, cuộc tranh luận này có thể sẽ tiếp diễn mãi không ngừng mà không đi đến được kết luận thoả đáng cho tất cả. Đây là lý do khiến tác giả Brigette Hyacinth muốn chia sẻ câu chuyện của bản thân:

"Ngay từ khi tôi còn bé, những người cao tuổi trong làng đều nói với mẹ tôi rằng ‘Đứa trẻ này thật khác biệt’. Tôi luôn tập trung, giàu động lực, có đam mê và khao khát được lãnh đạo. Tôi không phải là đứa trẻ sinh ra ngậm thìa vàng, thìa bạc hay sở hữu bất cứ đặc quyền ưu tiên nào khác để tạo nên mong muốn lãnh đạo. Quãng thời gian trưởng thành của tôi cũng không dễ dàng gì. Tuy nhiên, tôi thực sự là người duy nhất trong dòng họ được theo học đại học. Hiện tại mẹ tôi đang tham gia các lớp học xoá mù chữ, và tôi thực sự rất tự hào về bà.

Có hai khoảnh khắc thời thơ ấu đã để lại những dấu ấn rất sinh động và đậm nét trong tâm trí tôi. Đầu tiên là cuộc trò chuyện với mẹ hồi 5 tuổi, khi tôi nói với mẹ rằng mình muốn đi học. Nhưng lúc đó bà không đủ khả năng tài chính để chi trả cho tôi. Lần thứ hai là câu chuyện tôi chơi bắn bi với một bạn hàng xóm năm 7, 8 tuổi. Tôi nghe mẹ cậu ấy nói nhỏ rằng: ‘Sao con lại chơi với Brigette, trông nó nghiêm trọng quá?’ Thật ra lúc ấy chỉ là tôi rất kiên trì và nỗ lực cạnh tranh.

Trong khi hầu hết những người trong cộng đồng của tôi đều đã chấp nhận trở thành nạn nhân của hoàn cảnh và thả trôi theo dòng nước, tôi theo bản năng đã chọn chèo chống ngược dòng. Bạn sẽ hỏi mọi thứ có khó không? Khó chứ. Có cô đơn không? Cô đơn lắm. Tôi có bị trầm cảm không? Rất suy sụp . Tuy nhiên, sau tất cả, tôi đã buộc mình tiếp tục tiến về phía trước. Tạ ơn Chúa!

Tôi tin rằng sâu thẳm bên trong bản thân mình có một ánh lửa mạnh mẽ bùng cháy. Vậy khả năng lãnh đạo là thiên bẩm hay rèn luyện mà nên? Tôi xin có một ý kiến khác và thường thay đổi lăng kính để tiếp cận cả hai quan điểm. Với tôi, lãnh đạo vừa là thiên bẩm vừa do rèn luyện.

Nguyên lý Pareto được đặt tên theo nhà kinh tế Vilfredo Pareto, còn gọi là quy tắc 80—20 nói rằng trong nhiều trường hợp, khoảng 80% kết quả đến từ 20% nguyên nhân. Người ta quan sát thấy rằng hầu hết mọi thứ có sự phân phối không đồng đều. Theo nguyên lý này thì các nhà lãnh đạo có 80% xuất phát từ rèn luyện và 20% là thiên phú. Tuy nhiên, các nghiên cứu được tiến hành bởi Đại học Illinois, hỗ trợ cho kết quả của nhiều nghiên cứu tương tự trong quá khứ, lại chỉ ra rằng khả năng lãnh đạo có 30% do trời sinh và 70% do học tập. Về tỷ lệ phần trăm được chia chính xác giữa bẩm sinh và rèn luyện, tôi tin rằng có thể tùy thuộc vào hoàn cảnh cá nhân, vì sẽ khó có thể tồn tại hai nhà lãnh đạo nào có tỷ lệ được liệt kê chính xác như trên.

Còn bạn, câu chuyện của bạn là gì?"

Nguồn: Vitranet24 sưu tầm

Cùng chuyên mục
Chuyện làm lãnh đạo: Khả năng trời sinh hay cần rèn luyện?
20.11.2019 902
Theo Brigette Hyacinth các nhà lãnh đạo có 80% xuất phát từ rèn luyện và 20% là thiên phú.  Quả trứng hay con gà có trước? Tồn tại hay không tồn tại? Tự nhiên hay nuôi dưỡng? Liệu cuối cùng chúng ta có thể đặt những cuộc tranh luận xưa cũ bất tận này sang một bên để nghỉ ngơi và đi đến kết luận không? Tương tự như thế, "lãnh đạo là khả năng bẩm sinh hay được tạo nên" cũng là câu hỏi tạo ra rất nhiều tranh cãi suốt thời gian qua.
8 nguyên tắc cho một giám đốc điều hành giỏi
18.11.2019 575
Các giám đốc điều hành giỏi có thể là những người có tính cách, thái độ, quan niệm về giá trị, điểm mạnh và điểm yếu khác nhau. Tuy nhiên, để trở thành một giám đốc điều hành có sức thuyết phục, họ thường phải: Đặt câu hỏi “Cần phải làm điều gì?'' Đây là một trong những yếu tố quan trọng quyết định đến sự thành công của nhà quản trị doanh nghiệp. Nếu không đặt ra được câu hỏi này, một giám đốc điều hành (GĐĐH) có nhiều quyền lực và tầm ảnh hưởng nhất cũng có thể trở thành một người làm việc không có kết quả.
Quy trình kinh doanh là gì? cách quản lý quy trình kinh doanh
15.11.2019 655
Quản lý quy trình kinh doanh, từ thông dụng mới nhất của công ty, là điều vô cùng quý giá cho doanh nghiệp. Tại sao? Nó cho phép các công ty tối đa hóa lợi nhuận và có được lợi thế cạnh tranh so với các đối thủ của họ. Sử dụng BPM giúp phát triển và triển khai các ứng dụng tùy chỉnh nhanh hơn và dễ dàng hơn, đồng thời cho phép phản ứng nhanh với mọi thay đổi về nhu cầu pháp lý, khách hàng và thị trường. Chính xác thì quản lý quy trình kinh doanh nghĩa là gì? Theo Liên Hợp Quốc, BPM là một hệ thống hỗ trợ các quy trình công việc cần thiết để điều hành một công ty thành công. 
5 Bí quyết nâng cao kỹ năng lãnh đạo hiệu quả
30.10.2019 498
Có lẽ khía cạnh đáng sợ nhất của lãnh đạo là biết rằng ngoài việc đóng vai trò quan trọng trong sự thành công của một tổ chức, nhà lãnh đạo phải chịu trách nhiệm cho thất bại của tổ chức mình. 
6 kỹ năng cần thiết cho nhà quản lý doanh nghiệp vừa và nhỏ
23.08.2019 422
Khởi nghiệp và phát triển một doanh nghiệp vừa và nhỏ cần nhiều yếu tố hơn đam mê và nền tảng tài chính. Rất nhiều kỹ năng cần có cho một người quản lý để phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nếu bạn đang có ý định xây dựng một doanh nghiệp, hay bạn đang giữ vị trí quản lý doanh nghiệp vừa và nhỏ, những lưu ý sau đây có thể giúp bạn một phần nào đó…
Những điều nên biết khi phát triển phần mềm doanh nghiệp theo đặc thù riêng
17.08.2019 328
Hầu hết các phần mềm quản lý doanh nghiệp hiện nay không thể áp dụng 100% cho doanh nghiệp ngay từ lần đầu triển khai. Bởi mỗi một doanh nghiệp có những đặc thù quản lý kinh doanh riêng biệt. Vì vậy, cần có những yêu cầu riêng biệt cho mỗi dự án để mang có thể phát huy được lợi ích từ phần mềm quản lý.
Bí quyết xây dựng thương hiệu cá nhân đơn giản, hiệu quả cho CEO
21.06.2019 278
Ai là CEO của Amazon? Câu trả lời khá dễ dàng; nhưng nếu bạn hỏi ai là CEO của UPS thì câu trả lời sẽ không dễ cho lắm.
Danh ngôn hay về nghệ thuật lãnh đạo:
28.05.2019 333
Nếu hành động của bạn thôi thúc người khác ước mơ nhiều hơn, học tập nhiều hơn, hành động nhiều hơn, và trở nên tốt đẹp hơn, bạn chính là một nhà lãnh đạo thật sự.
Cách Howard Schultz vực dậy cả đế chế Starbucks trước bờ vực thẳm
14.02.2019 603
Dẹp mớ sandwich ra khỏi menu, minh bạch hóa mọi thứ cho nhân viên, đóng cửa toàn bộ cửa hàng ở Bắc Mỹ để đào tạo lại
Làm sao để phát huy sự chủ động trong hoạt động quản lý doanh nghiệp?
25.09.2018 261
Một tổ chức là tập hợp từ những cá nhân đơn lẻ. Doanh nghiệp muốn có một tập thể làm việc chủ động thì từng thành viên trong đó phải là người chủ động trong công việc của mình. Vậy làm thể nào để nhân viên chủ động hơn trong công việc? Nguyên nhân của nhân sự bị động trong công việc là gì? 
Xây dựng cơ sở dữ liệu và quản lý dữ liệu là vấn đề tối quan trọng với mỗi doanh nghiệp
19.09.2018 256
Thách thức về xử lý và lưu trữ thông tin tại doanh nghiệp là không hề nhỏ. Việc lưu trữ và xử lý tốt dữ liệu giúp cho việc tìm kiếm và ra quyết định thông minh và chuẩn xác hơn thay vì các số liệu mang tính cảm giác. Làm sao tiết kiệm chi phí lưu trữ dữ liệu nhưng vẫn đảm bảo tính chính xác và toàn vẹn của dữ liệu là điều rất quan trọng trong bối cảnh hiện nay.
Khi CEO Starbucks thực hành “dĩ bất biến, ứng vạn biến”
30.11.2017 282
Để tồn tại và phát triển, mỗi tổ chức đều cần xác định cho mình những giá trị được giữ làm cốt lõi. Hệ thống giá trị cốt lõi được coi là những nguyên lý thiết yếu và mang tính lâu dài của một tổ chức. Nó là bộ quy tắc ảnh hưởng sâu sắc tới suy nghĩ và hành động của các thành viên trong tổ chức. Trong những trường hợp khó khăn, các tổ chức kiên định sẽ thay đổi mục tiêu hoặc mô hình kinh doanh chứ không thay đổi hệ thống giá trị cốt lõi của mình. Việc xa rời các giá trị cốt lõi sẽ dẫn tới sự không bền vững và thất bại của doanh nghiệp, nhất là trong thời kỳ kinh tế khủng khoảng.
Cách thức vận hành doanh nghiệp tự động?
19.09.2017 2822
Đối với người Nhật, quy trình không chỉ tài sản của doanh nghiệp mà còn là một trong những tài sản quý giá nhất của doanh nghiệp. Tại sao vậy? Hãy cùng đội ngũ Vitranet24 tìm hiểu lý do của việc xây dựng quy trình qua bài viết dưới đây.
Bí quyết thành công của Bill Gates
05.09.2017 2720
Tỷ phú Bill Gates được đánh giá là một chân dung hấp dẫn, một tính cách rất độc đáo, một tư duy sâu rộng và gắn liền với hành động và một tài năng hiếm của thế kỷ 21. Bên cạnh đó, ông cũng được nhắc đến như một nhà lãnh đạo tài ba của tập đoàn Microsoft. Hãy cùng tìm hiểu bí quyết lãnh đạo của ông để đưa Microsoft thực sự là mẫu hình kinh tế thành công chói lọi của thế kỷ.
Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý doanh nghiệp
29.08.2017 1986
Ngày nay, công nghệ thông tin được coi là một trong những giải pháp tối ưu để quản lý doanh nghiệp. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần phải biết đầu tư hợp lý, vừa túi tiền, hiệu quả với doanh nghiệp, để các gói giải pháp công nghệ phát huy hiệu quả cao nhất.
Quản lý
Doanh nghiệp bắt nhịp ngay với công việc, bài toán "tự động hóa tiếp thị" - thúc đẩy tăng trưởng kinh tế?
12.05.2020 185
Bài toán doanh thu, chi phí, lợi nhuận luôn là vấn đề mà các doanh nghiệp đau đầu khi nghĩ tới. Trên lý thuyết, những biện pháp tăng doanh thu mà bạn có thể lựa chọn là tăng số lượng khách hàng, tăng số lượt mua hàng của một khách hàng, tăng giá trị của một lượt mua hàng, tăng giá sản phẩm dịch vụ… Bạn có thể đạt được những mục tiêu này bằng việc cải thiện và thúc đẩy hoạt động marketing.

Phát triển bản thân
Cách giao tiếp, ứng xử khi làm việc với đối tác châu Âu
20.11.2019 758
Mặc dù trình độ phát triển giữa EU và các nước ngoài khối có khác nhau, nhưng nhìn chung, các nước châu Âu đều có một số giá trị và nguyên tắc cơ bản được tôn trọng, đó là: Tự do và độc lập cá nhân; công lý bình đẳng và luật pháp; nhân văn, nhân quyền và khai sáng; tài sản cá nhân, sự thịnh vượng; hạnh phúc; hoạt động hiệu quả, có kế hoạch; quý trọng thời gian; trách nhiệm với môi trường tự nhiên và xã hội.

Công nghệ
Vitranet24 đồng hành cùng Hội sách trực tuyến Quốc gia 2020 ứng dụng công nghệ 4.0 mới nhất xây dựng sàn giao dịch sách trực tuyến
12.05.2020 196
Hội sách trực tuyến Quốc gia 2020 được tổ chức lần đầu tiên từ ngày 19.04.2020 dự kiến đến 20.05.2020 với chủ đề: "Khuyến khích nâng cao văn hoá đọc sách, nâng cao tinh thần cộng đồng trong mùa dịch", chuyển từ hình thức hội chợ sách thực địa thành trực tuyến, với tinh thần hấp dẫn, thu hút hơn nữa để giúp bạn đọc có thể tiếp cận nhiều đầu sách ngay trong mùa dịch, qua đó thực hiện mục tiêu phát triển văn hóa đọc.

Giải trí
10 điều ‘dân văn phòng’ cần tránh mỗi buổi sáng khi đến văn phòng
23.10.2019 353
Đối với nhiều người, khoảng thời gian mới bắt đầu tới văn phòng là khoảng thời gian chuẩn bị hoặc đơn giản chỉ là khoảng thời gian nghỉ ngơi khi vừa di chuyển tới văn phòng hay để chuẩn bị cho 1 ngày dài làm việc. Tuy nhiên đây là 10 điều mà bạn cần tránh trong 10 phút đầu tiên khi bạn bước vào văn phòng làm việc. Hãy xem mình có bao nhiêu thói quen xấu và thay đổi ngay từ ngày mai đi nhé! Dưới đây là 10 sai lầm thường mắc phải nhất khi bắt đầu một ngày làm việc.